Genoeg gewaste meter


Genoeg-Gewaste-Meter. De makkelijkste houdbaarheidscheck.


Context & probleem

Een van de grote veroorzakers van voedselverspilling is de consument. En één van de dingen die deze verspilling in de hand werkt, of op zijn minst niet helpt de verspilling terug te brengen, is de houdbaarheidsdatum op verpakkingen. Mensen vertrouwen steeds minder op hun eigen zintuigen. We hebben onszelf aangeleerd alleen onze ogen te gebruiken om te ervaren of iets nog goed is. En die richten we niet eens op de inhoud, maar op de cijfertjes op de verpakking, de houdbaarheidsdatum. Onze smaak of geur vertrouwen we minder dan die datum. Bovendien laat de kennis over wat THT en TGT precies betekenen enorm te wensen over. Daar komt ook nog bij dat de houdbaarheidsdata vaak eerder een middel zijn voor producenten om af te zijn voor de verantwoordelijkheid van hun producten dan dat ze slaan op de daadwerkelijke houdbaarheid van de producten. Oftewel: producten zijn vaak veel langer goed dan de houdbaarheidsdatum aangeeft of dan hoe wij die interpreteren. Om maar een voorbeeld te noemen: ingeblikte groenten zijn nog jaren na de aangegeven houdbaarheidsdatum goed.

De oplossing

Oplossingen voor dit probleem zoeken we deels in het beter in staat stellen van de consument om producten op hun houdbaarheid te beoordelen. Bijvoorbeeld in de vorm van kennis, ervaring en tools. Er bestaan verschillende apps die aangeven hoe lang een product gemiddeld houdbaar is na de houdbaarheidsdatum en na het openen van een product. Echter zijn ook de gegevens die de app verstrekt slechts richtlijnen en gemiddelden. De consument blijft het lastig vinden om deze ‘algemene beoordeling’ te vertrouwen en neemt het zekere voor het onzekere door het product alsnog weg te gooien. Óf mensen vinden het teveel moeite om de beschikbare hulpmiddelen te gebruiken vanwege extra handelingen zoals het invoeren productnamen in de apps.


Het idee

HET MERK: Genoeg-Gewaste-Meter. De makkelijkste houdbaarheidscheck

De Genoeg-Gewaste-Meter is een zeer geavanceerd metertje dat nauwkeurig meet wat de houdbaarheid van een product is. Deze is eenvoudig af te lezen en wordt weergegeven met een code. De Genoeg-Gewaste-Meter wordt standaard bij iedere koelkast geleverd en is los te koop bij supermarkten.

De meter is zo groot als een pen met aan één uiteinde een naald die makkelijk in ieder product kan worden gestoken. De meter geeft een simpele code af waarmee je zeker weet dat het product nog goed te eten is, of dat het toch een ‘composthoopgevalletje’ is. Een smartphone is niet nodig, maar biedt bij aflezen meer informatie en functies.

Met een smartphone is de code van de meter ook te scannen. Zo kan je bijvoorbeeld de tijdlijn van houdbaarheid van het product zien en waar het zich hierop bevindt. Zo is te zien hoeveel dagen het product nog houdbaar is en bij welke temperatuur. De app om de code af te lezen bevindt zich, vanzelfsprekend, standaard op iedere smartphone. Men hoeft geen productnamen meer in te voeren of te vertrouwen op algemene schattingen van gemiddelde houdbaarheid na de THT-datum.

Een toekomstscenario van deze ontwikkeling is een minuscule (eetbare) foodchip! Deze chip zit in (de verpakking van) elk product. Deze maakt het metertje als tussenschakel overbodig. Het aflezen kan direct door het product te scannen met de app die standaard op iedere smartphone zit.

genoeg gewaste meter

Hoe werkt het?

Nanotechnologie om de houdbaarheid van producten zeer nauwkeurig te testen heeft de toekomst. De genoeg-gewaste-meter meet de precieze samenstelling van een product en kan dus de kleinste verandering in samenstelling detecteren (door bacteriën, schimmels, zuren etc. en hierdoor de houdbaarheid aangeven. De chip wordt zo ingesteld dat die voor het specifieke product codes heeft voor wanneer het wel of niet meer eetbaar is. Dit kunnen consumenten zelf aflezen op de meter en met hun smartphone, door deze te richten op het product. De genoeg-gewaste-meter is een toepassing van de nieuwste technologie met een hoge betrouwbaarheidsgraad. Misschien wordt het zelfs de vervanger van de houdbaarheidsdatum voor sommige producten. Dan zouden producenten niet langer de houdbaarheidsdatum voor hun product bepalen, maar wordt deze algemeen bepaald voor productgroepen. Deze periode blijft de producent verantwoordelijk. Na die tijd is de consument zelf verantwoordelijk. De houdbaarheidsdatum van de productgroep staat niet op het product maar is wel te achterhalen met de productcode. De meter wordt de ‘nieuwe THT’.

In het geval van het toekomstscenario van de foodchip krijgen producten of productverpakkingen voortaan een nano-chip. Deze zijn tegen die tijd zeer goedkoop en gemakkelijk in te brengen bij de selectie, verwerking of verpakking van producten. De chip wordt in principe in de verpakking of in een niet-eetbaar deel van het product gestopt, maar is niet schadelijk bij inname. De chip bevindt zich daar in de verpakking, waar het in aanraking is met het product (vaak onderin). Niet verpakte producten (zoals onbewerkte groenten en fruit) zullen een chip in de schil of het steeltje bevatten.


Doel

Doel van de genoeg-gewaste-meter is tweeledig:

  • Voedselverspilling terugbrengen in de meest verspillende schakel van de keten; de consument. Een dergelijke, zeer laagdrempelige tool zal snel worden ingezet en snel gewoon en gewoonte worden. Hiermee zal verspilling in eigen keuken snel afnemen.
  • De consument bijscholen in het inschatten van houdbaarheid van producten. De meter liegt niet. Dat maakt dat mensen bewijs zien voor een langere houdbaarheid dan de THT op de verpakking. Dit zorgt dat mensen toch bewuster gaan ruiken en proeven als ze het product vervolgens wel eten. Bij ieder gebruik van de meter (en app) leert de consument een beetje beter in te schatten tot wanneer voedsel houdbaar is.

Doelgroep

De genoeg-gewaste-meter is geen hebbedingetje, maar de nieuwe standaard. De meter is net zo normaal als een koelkast om eten te bewaren en de houdbaarheidsdatum op een product. De meter is voor iedere consument: met of zonder smartphone. De primaire doelgroep is de ‘verspillende consument’ (ook wel gemakzuchtige consument) die volop vertrouwt op houdbaarheidsdata op verpakkingen. De secundaire doelgroep bestaat uit schoolgaande kinderen die zo al in een vroeg stadium leren te vertrouwen op hun zintuigen bij het beoordelen van houdbaarheid, door ervaringen waarbij aangegeven THT’s worden overschreden. Indirecte doelgroep wordt gevormd door de koelkastfabrikanten en supermarkten. Zij leveren/verkopen de metertjes en worden zo gestimuleerd te werken aan optimale voorlichting wat betreft bewaar- en bereidmethodes.


Innovatief


Het idee is op meerdere manieren innovatief en baanbrekend:

  • De meter is een toepassing van de nieuwste meettechnologieën en het gebruik van nano-chips voor voedsel en maakt deze toegankelijk voor de gemiddelde consument.
  • De meter verbindt technologische ontwikkeling in telecommunicatie aan de voedingsmiddelenindustrie en gerelateerde industrieën, zoals fabrikanten van koelkasten en –systemen en supermarkten. Het is een kruisbestuiving en typisch geval van branche-overstijgend denken en opereren. Vanuit MVO zijn alle partijen extra gewillig deze ontwikkeling te stimuleren en de verschillende werelden beter op elkaar te laten aansluiten. Die verbinding wordt gestimuleerd door de ‘kritische consument’ die meer controle eist (waar de meter aan bijdraagt).
  • De meter verbindt technologische ontwikkelingen (nano-chips maar vooral ook de toenemende verbondenheid met telecommunicatie/smartphones bij consumenten) aan maatschappelijke ontwikkelingen (bewustere levensstijl), health and lifestyle en het te lijf gaan van maatschappelijke uitdagingen (gezonde levensstijl bevorderen).
  • De meter geeft een impuls aan koelkastfabrikanten om hun koelkasten nog meer in te richten op houdbaarheid (bijvoorbeeld nieuwe stikstoftoepassingen) en stimuleert hen de consument beter voor te lichten in de vorm van bewaaradviezen.
  • Het gebruik van de meter door consumenten geeft een impuls aan leveranciers en supermarkten om consumenten beter voor te lichten in de vorm van bewaaradviezen en bereidingen (zoals koken met left-overs) en om de houdbaarheid te maximaliseren.
  • De meter is een vorm van het zeer laagdrempelig maken van een tool om voedselverspilling tegen te gaan. Immers vraagt deze technologie niet om extra handelingen zoals het invoeren van gegevens.


Mogelijke kritiekpunten

Een mogelijke aanname van critici zou kunnen zijn dat mensen hun aankoopgedrag aanpassen en meer inkopen en hun voorraad vergroten, omdat ze nu toch heel makkelijk kunnen checken of de producten nog goed zijn. Als dit inderdaad een gevolg is gaat de meter voedselverspilling uiteindelijk niet echt tegen. Echter is de meter gestoeld op het bijbrengen van kennis en mensen weer leren observeren. Iedere keer als mensen de meter gebruiken leren ze beter te vertrouwen op de eigenschappen van het product en hun zintuigen, in plaats van op een aangegeven datum op de verpakking. De meter stimuleert de zelfredzaamheid en het beoordelingsvermogen van mensen. Het leert ze producten weer te zien als eten dat bedoeld is om op te eten. De meter zal op die manier eerder leiden tot het meer op waarde schatten van eten, dan tot het klakkeloos inkopen van meer en meer.

Gebaseerd op


Dit idee is deels gebaseerd op Pasteur Sensor Tag, een microchip die de dynamische houdbaarheid van een product berekent. Ook zijn we voor dit idee deels geïnspireerd door de nieuwe ontwikkelingen bij TOP BV en koelkast- en tupperwarefabrikanten om met betere koelsystemen en door het gebruik van stikstof, toegankelijk voor de consument, de houdbaarheid van producten te verlengen. Ten slotte was ook de Wipack app een bron van inspiratie. Dit is een app die interactieve verpakkingen kan lezen voor informatie over het verpakte product, het bedrijf, acties, promoties, etc.

Huidige stand van zaken

Het is ons niet bekend hoever de huidige technologieën op dit gebied al strekken, buiten bovengenoemde initiatieven en projecten. Zeker is dat de Pasteur Sensor Tag een erg goed begin is qua technologie. Zaak is dat de vorm waarin deze technologie wordt aangeboden en de kosten voor een dergelijke meter, geschikt zijn om de consument te bereiken. Partijen die aan de Pasteur Sensor Tag werken (onder andere TOP B.V en Wageningen Universiteit), zijn partijen die dit idee verder tot ontwikkeling zouden kunnen brengen.